Ufuk YAYLA - Blog

Foruma üye girince oluşan hata

ufukyayla — Fri, 17 Aug 2006 16:59:33 +0200

Üyeler foruma girip bir bölüme tıkladıklarında aşağıda verilen hata oluşuyor.

Hata:
ADODB.Recordset (0x800A0BB9)
Yanlış türdeki değişkenler kabul edilebilir aralık dışında veya bir başkasıyla çakışan bağımsız değişkenler kullanılıyor.
E:\SERVER\UFUKSZP31\FORUM\../forum/0forum.asp, line 34

Çözümü:
forum/soru.asp dosyasında 10. satırda bulunan;

BolumYoneticisi=BolumunYoneticisiMi(BNo)

kodunu;

19. satıdaki VtBagla komutunun bir altına yeni bir satır açın ve oraya taşıyın.

Taşındık

ufukyayla — Thu, 01 Mar 2006 11:39:58 +0200

Yeni yepyeni süper blog projemiz tamamlandı. Taşındık. Aşağıdaki adresten yayınlayacağız. Buraya artık yorum yazamazsınız. Yeni adrese lütfen.

http://www.findikkabugu.net

SoulTips Gibi Birşey

ufukyayla — Thu, 15 Feb 2006 16:46:07 +0200

Ferruh MAVİTUNA'nın sitesinde görüp imrendiğim soultips'e benzer bir script yazayım dedim. Olmuşken IE, FireFox, Opera vs. uyumlu olsun dedim. Oldu. Örnek ve kaynak kodu için aşağıdaki linke tıklayın;

http://www.ufukyayla.com/sair/tip/index.htm

Teşekkürler Ferruh Hocam;
http://ferruh.mavituna.com/

Ya Nasip

ufukyayla — Tue, 23 Jan 2006 13:12:22 +0200

Konyalı iki genç filmlere dublaj yapıyor. İyi iş çıkarmışlar. Sitelerinin adresi aşağıda. Dublajlarını buradan seyredebilirsiniz.

http://www.aktuelnet.net/ana.html

Özellikle son yaptıkları dublaj olan Ya Nasip müthiş olmuş;

İnsan vücuduna şu üç şey sirayet ederse sıkıntı olur;

1. Göz
2. Gez
3. Arpacık

Bunlardan sakınmak gerekir.

Ulan Ubuntu

ufukyayla — Mon, 22 Jan 2006 00:54:11 +0200

Uzun zamandır virüstü, trojandı derken bilgisayar kullanmanın tadı iyice kaçtığından MS olmayan işletim sistemlerine merak saldım. FreeBSD ile iyi tecrübelerim oldu. Ancak Linuxu da bir seçenek olarak değerlendirmek lazım diyerek, araştırmaya başlamıştım. Neticede Debiana karar verdim ama 7-8 CD'yi download etmek benim sınırlı ADSL'me ağır geleceğinden, yine Debian tabanlı ama tek CD olan Ubuntuya karar kıldım. Ubuntu güzel bi dağıtım. Basit ve kullanıştı. Ayrıca OpenOffice 2 ile beraber geliyor ve Türkçe.

Fakat nedense benim faremi tanımamakta inat etti. Altı ucu optik, 2 tuşlu, ortasında kaydırma tekerli, PS/2 fare. Böyle tarif edince siz bile tanıdız değil mi? Ama Ubuntu tanımadı. Virtual PC içine kurunca tanıyor. Ama gerçek makinede tanımıyor. Zaten Ubuntunun ve Pardusun çalışan CDleride tanımamıştı faremi. Fareyi mi değiştirsen yoksa Linux dağıtımını mı?

El Yapımı Projeksiyon

ufukyayla — Mon, 22 Jan 2006 00:44:13 +0200

Elektronikle uğraştığım zamanlar şu bildiğiniz saatlerden çıkan LCDlerin görüntüsünü duvara aktarmaya uğraşmıştırm. Kuvvetli bir lamba ve bir mercekle pekala oluyordu. Ama bu düzeneği LCD bilgisayar monitörüne veya LCD televizyona uygulamak hiç aklıma gelmemişti. Birilerinin aklına gelmiş ve çok güzel işler çıkarmışlar. Bi gezin derim.

http://www.elyapimiprojeksiyon.com/

Ne İstiyor Bu Üyeler

ufukyayla — Sat, 09 Dec 2005 22:52:44 +0200

Bu siteye insanlar neden üye olur ki? Üye olmadan da işbu Karalama defterimi okuyabilir, yorumlayabilir, dosyaları mı indirebilirler. Üye olanlara sağlanan başka ne var ki? Sadece site içi iletiler ve foruma yazabilme hakkı. sanırım bu bir şartlanma meselesi, şöyle ki; İndir kısmında birşeyler almak isteyenler üye olmaları gerektiğini sanıyorlar.

Neticede; üye olmayın kardeşim, ne gerek var?

Sınıflarda Kalıtım (Inheritance) Kavramı

ufukyayla — Tue, 24 Oct 2005 10:05:12 +0200

ASP.net miras, taban sınıf, türemiş sınıf, inherit, inheritance, base class, derived class

.NET çatısı altında OOP´un asıl amacı kodun bir kez yazıldıktan sonra sınıf haline getirilerek bir aduzayı hiyerarşisi içinde tasnif edilmesi ve gerektiğinde nesne türetilerek tekrar tekrar kullanılabilmesini sağlamaktır. Ancak, mevcut sınıfın yordam ve özellikleri yetersiz ise bu sınıftan sadece nesne türetebiliyor olması yeterli olamaz. Eğer bütün sınıfların kodu açık olsaydı kod üzerinde istediğimiz değişiklikleri yapabilir ve sınıfları geliştirebilirdik. Böyle bir imkan olmadığından, bu duruma iyi bir çözüm bulmak adına Inheritance yapısı geliştirilmiştir. Bu yapı ile bir sınıfın yordam ve özelliklerini miras alan, geliştiren ve/veya değiştiren yeni bir sınıf yazmak mümkündür.

Eğer karmaşık matematik işlemleri yapan bir sınıf yazmak istiyorsanız temel matematik işlemleri için gerekli kodları tekrar yazmak yerine zaten bu işleri yapan bir sınıftan yeni yazacağınız sınıfa gerekli yordam ve özellikleri miras yoluyla alabilirsiniz.
Burada kaynak olan, kendisinin yordam ve özeliklerini alacağımız sınıfa taban sınıf (base class) denir. Özellikleri edinen yeni sınıfa ise türemiş sınıf (derived class) denir. Aslında türemiş sınıf yerine mirascı sınıf denmesi -türetme- fiilinin nesne türetme içinde kullanılıyor olması sebebiyle karışıklık olmaması için daha doğru olmaktadır. Taban sınıftan türemiş sınıfa miras olarak alınan bazı yordamları ve/veya özellikleri beğenmediğimizde bunların yerine yenilerini yazabiliriz. Buna ezmek (overriding) denir.

Frank DERFLER´in 95´lerde okuduğum ağlar (network) hakkındaki bir kitabının bölüm aralarındaki teknik hikayeleri severdim. Bu hikayeler konunun anlaşılmasını kolaylaştırıyordu. Hikaye anlatacak değilim ama konuya en azından bir örnek verebilirim.

Marangoz (Mustafa Ustamı rahmetle anıyorum) ustasının çırağına neyi nasıl yapacağını öğretmesi en iyi mirasıdır. Yani usta-çırak ilişkisi ile öğrenmede miras yoluyla geçiş sözkonusudur. Çırak ustasından yol-yordam (method), öğrenir, alet kullanama becerisini alır. Ancak temel bilgileri sabit kalarak, yeni aletler ve zamana göre zevklerin değişmesi ile çırak, ustasından öğrendiği bazı usüllerin yerine yenilerini geliştirebilir. Burada miras yoluyla geçişe Inheritance, alınan bazı yordamların ihtiyaca göre değiştirilmesine Overriding denir.

Konuyu derinleştirmeden önce üç ayrı sınıf türünün özelliklerine kısaca değinmek yerinde olacaktır.

Arabirim Sınıflar (Interface Class)
Miras alınabilir, taban sınıf olabilir, nesne türetilebilir

Bu sınıflardan hem nesne türetmek mümkündür, hemde bu sınıflar başka sınıfların yazılmasında miras alınabilir, yani taban sınıf olabilirler.

Public Class TemelMatematik
    Public Function KareAl(piX As Integer) As Integer
        Return piX * piX
    End Function
End Class

TemelMatematik sınıfını miras alma
Public Class IleriMatematik
    Inherits TemelMatematik
End Class

TemelMatematik sınıfından nesne türetme
Public Class Matematik
    Dim T As New TemelMatematik()
End Class

Somut Sınıflar (Concrete Class)
NotInheritable: Miras alınamaz, taban sınıf olamaz, sadece nesne türetilebilir

Bazı sınıflar sadece nesne türetilerek kullanılması amacıyla yazılırlar. Yazılırken bu sınıfın olgun olduğu ve miras alınarak geliştirilmesinin gerekmeyeceği düşünülür. Bu sınıflar başka sınıflara taban sınıf olamaz. NotInheritable anahtar kelimesi ile tanımlanırlar.

Public Class IleriMatematik
    Inherits TemelMatematik
End Class

Yukarıda Arabirim Sınıflar´dan bahsederken kodunu yazdığımız arabirim sınıf türündeki TemelMatematik sınıfının yordamları ve özellikleri (gerçi sadece bir tane var) IleriMatematik sınıfı tarafından miras alınmıştır.

Eğer TemelMatematik sınıfını aşağıdaki gibi NotInheritable anahtar kelimesi ile yazıp somut bir sınıf yapsaydık miras alınamazdı.

Bu sınıf miras alınamaz
Public NotInheritable Class TemelMatematik
    Public Function KareAl(piX As Integer) As Integer
        Return piX * piX
    End Function
End Class

Hemen üstteki sınıf miras alınamaz. Aşağıdaki yazım yanlıştır.
Inherits TemelMatematik

Ama bu sınıftan nesne türetilebilir. Aşağıdaki yazım doğrudur.
Dim T As New TemelMatematik

Soyut Sınıflar (Abstract Class)
MustInherit: Mutlaka miras alınmalıdır, taban sınıf olur, nesne türetilemez

Bazı sınıflar en temel işlemleri barındırırlar ve kendi başlarına karmaşık işlemler yazmazlar. Bu sınıflar yazılırken mutlaka başka bir sınıf tarafından miras alınacakları ve daha gelişmiş yordamların yazılmasında yardımcı olacakları düşünülür. Bu sınıflara Soyut Sınıflar (Abstract Class) denir. Yani bu sınıfın yegane amacı başka sınıflara taban sınıf olmaktır. Bu sınıfdan New kelimesi ile nesne türetilemez. MustInherit anahtar kelimesi ile tanımlanırlar.

Bu sınıf mutlaka miras alınmalıdır. Nesne türetilemez.
Public MustInherit Class TemelMatematik
    Public Function KareAl(piX As Integer) As Integer
        Return piX * piX
    End Function
End Class

Hemen üstteki sınıf miras alınabilir. Aşağıdaki yazım doğrudur.
Inherits TemelMatematik

Bu sınıftan nesne türetilemez. Aşağıdaki .
Dim T As New TemelMatematik

----------------------------------------------------------------------

Özetle;
Arabirim (Interface) Sınıflar
    Anahtar kelime kullanılmadan yazılan sınıflar
    Nesne türetilir, miras alınır.

Somut (Concrete) Sınıflar
    NotInheritable anahtar kelimesi ile yazılan sınıflar
    Nesne türetilir, miras alınmaz.

Soyut (Abstract) Sınıflar
    MustInherit anahtar kelimesi ile yazılan sınıflar
    Nesne türetilemez, miras alınır.

Bu durumda asıl konumuz olan Sınıflarda Kalıtım (Inheritance) için ele alacağımız sınıflar arabirim ve soyut sınıflar olacaktır.

----------------------------------------------------------------------

Şimdi daha sonra yazacağımız sınıflarda miras alınmak üzere bir arabirim sınıf yazalım.

Imports System

Namespace Matematik
    Public Class TabanSinif
        Public Function Topla(piS1 As Integer, piS2 As Integer) As Integer
            Return piS1 + piS2
        End Function

        Public Function Cikar(piS1 As Integer, piS2 As Integer) As Integer
            Return piS1 - piS2
        End Function

        Public Function Carp(piS1 As Integer, piS2 As Integer) As Integer
            Return piS1 * piS2
        End Function

        Public Function Bol(piS1 As Integer, piS2 As Integer) As Integer
            Return piS1 / piS2
        End Function

        Public Overridable Function Kare(piS1 As Integer) As Integer
            Return piS1 * piS1
        End Function
    End Class
End NameSpace

Anlaşılacağı üzere bu sınıfımız bazı temel matemetik işlemlerini yapıyor. Şimdi bu sınıfı taban sınıf olarak kullanan başka bir sınıf yazalım.

Imports System

Namespace Matematik
    Public Class MirasciSinif
        Imports TabanSinif

        Public Function Kup(piS1 As Integer) As Integer
            Return piS1 ^ 3
        End Function

        Public Overrides Function Kare(piS1 As Integer) As Integer
            Return piS1 ^ 2
        End Function
    End Class
End NameSpace

Bu sınıf yukarıda kodunu yazdığım TabanSinif´ı miras olarak alıyor. Şimdi bu sınıf TabanSinif´ın bütün fonksiyonlarına sahiptir. Yani aşağıdaki yazım doğrudur;

Dim Nesne As New MirasciSinif()
Nesne.Carp(3,2)

Burada MirasciSinif Carp fonksiyonunun kodunu taşımamaktadır ama TabanSinif´tan miras olarak almıştır.
Hatta TabanSinif´tan miras olan fonksiyonları eksik gördüğümüz için birde Kup fonksiyonu eklenmiştir. Bu fonksiyon verilen sayının küpünü alıyor.

MirasciSinif´ın son fonksiyonu olan Kare ise daha ilginçtir. Çünkü bu isimde bir fonksiyon zaten TabanSinif´ta vardı ve miras olarak gelmişti. Ancak bu fonsiyon sayıyı kendi ile çarparak (piS1 * piS1) karesini aldığında bunu beğenmedim ve yerine sayının 2 üssünü doğrudan alan (piS1 ^ 2) yeni bir fonksiyon yazdım. İşte yeni yazdığımız fonksiyon miras gelenin üstüne biner, buna ezmek (overriding) denir. TabanSinif´ın kodunda sondaki Kare fonksiyonunun yazılışına dikkat edin Overridable (ezilebilir) anahtar kelimesini göreceksiniz. Bir yordamın ezilebilmesi için Overridable (ezilebilir) anahtar kelimesi ile tanımlanması gerekir. Bu yordamı ezen yordamın ise Overrides (ezici) anahtar kelimesi ile tanımlanması gerekir.

MirasciSinif´ın içerisinde bir yerden fonskiyonun Overriding edilmemiş aslına yani TabanSinif´ın içindeki haline erişilmek istenirse MyBase.Kare(sayi) yazımı kullanılır.

----------------------------------------------------------------------

Fonksiyonların ve değişkenlerin Public, Friend, Protected, Private anahtar kelimeleri ile tanımlanabildiğini biliyoruz.

Taban sınıfta Public olarak tanımlanan öğeye;
    Mirascı sınıftan erişilir.
    Mirascı sınıftan türetilen nesneden erişilir.

Taban sınıfta Friend olarak tanımlanan öğeye;
    Mirascı sınıftan erişilir.
    Mirascı sınıftan türetilen nesneden erişilir.

Taban sınıfta Protected olarak tanımlanan öğeye;
    Mirascı sınıftan erişilir.
    Mirascı sınıftan türetilen nesneden erişilmez.

Taban sınıfta Private olarak tanımlanan öğeye;
    Mirascı sınıftan erişilmez.
    Mirascı sınıftan türetilen nesneden erişilmez.

Elbette Inheritance kavramı bu kadarla bitmiyor. Hem konuyu pekiştirmek hemde anlamak için diğer makalelerimi okumanızı tavsiye ederim.

Bu yazı kaynak göstermek kaydıyla kısmen, tamamen veya değiştirilerek yayınlanabilir.
En yeni makaleler FındıkKurdu'nda yayınlanır. http://www.findikkurdu.com

Kolay gelsin. Bir sonraki makaleye kadar esen kalın.

Aduzayı Kavramı, Nesnelerin Yapılandırıcıları ve Nesnelerin Özellikleri

ufukyayla — Sat, 02 Sep 2005 11:15:21 +0200

ASP.net aduzayı, nesne, yapılandırıcı, özellik, namespace, class, constructor, property

Bu makale Nesneye Yönelik Programlamanın temel taşları olan nesne (Class) lerin yapılandırıcılarını ve özelliklerini (properties) anlatır. Ayrıca aduzayı kavramına kısaca değinilmiştir.

Aduzayı (Namespace)

.NET çatısı altında hazır olarak gelen binlerce sınıf vardır. Ayrıca biz de kendi sınıflarımızı yazabilmekteyiz. Bütün bu sınıfların karışmaması için iyi tasnif edilmeleri gereklidir. Aynı adı taşımakla beraber farklı işlere yarayan sınıflar vardır. Örneğin TextBox sınıfı System.Web.UI.WebControls aduzayında hem de System.Windows.Forms aduzayında vardır. Bunlardan System.Web.UI.WebControls.TextBox ASP.NET'de web sayfalarında kullandığımız metin kutuları diğeri olan System.Windows.Forms.TextBox ise standart (.exe) uygulamalarda kullandığımız metin kutularıdır. Farklı aduzayı içinde oldukları için birbirlerinden ayırt edilebilirler. Bu durumda bu sınıfların karışmaması için aduzaylarının kullanılması bir zorunluluktur.

Bir nesneyi türetirken nesneyi türeteceğimiz sınıfın bir anlamda tam adresini vermek gerekir.

Dim Baslik As New System.Web.UI.WebControls.TextBox()

Bu kodda görüldüğü gibi Baslik nesne System.Web.UI.WebControls aduzayı içindeki TextBox sınıfından türetilecektir. Sınıfı, bulunduğu aduzayı ile beraber yazmak pratik değildir. Bu durumda kullanacağımız aduzaylarını ASP.NET sayfamızın başında belirtiriz.

Imports System.Web.HTTPContext
veya;
<%@ Import Namespace="System.Web.HTTPContext" %>

Bu belirtme yapıldıktan sonra nesneyi türetmek için;
Dim Baslik As New TextBox
yazmak yeterli olacaktır.

Yapılandırıcı (Constructor)

Bir sınıftan yeni bir nesne türettiğimizde nesnenin bazı varsayılan değerleri yüklemesi, hazırlık işlemlerini yapması gerekebilir. Ya da biz bir nesnenin bazı özelliklerini daha türetme aşamasında iken belirlemek isteyebiliriz. İşte bu iş için nesne türetildiğinde hemen çalışan özel bir yordam yazılır. Bu yordam VB'de New() adını taşır; C#'da ise sınıfla aynı addadır, yani sınıfın adı Temel ise yapılandırıcısının adı da Temel olur.

Sınıf, Nesne, Nesneye Yönelik Programlama adlı makalemde kodunu verdiğim örnek sınıfın bir yapılandırıcısı vardı. Bu sınıftan bir nesne türetildiğinde ilk olarak bu (kodu aşağıda olan) yordam çalışmakta ve bazı ayarlamalar yapmaktaydı. Yapılacak matematik işlemini toplama, ilk sayıyı 4 ve ikinci sayıyı 2 olarak belirleyip sonucu hesaplıyordu.

Public Sub New()
    csIslem = "+"
    ciSayi1 = 4
    ciSayi2 = 2
    Hesapla()
End Sub

Bir nesne türetildiğinde veya nesne tanımlandıktan sonra kendisine New anahtar kelimesi ile yeni bir nesne referansı atandığında ilgili sınıfın yapılandırıcısı çalışır.

Dim Hesap As New Matematik.Temel()
veya;
Dim Hesap As Matematik.Temel
Hesap = New Matematik.Temel()

Her iki durumda da sınıfın kodu içinde bulunan New() yordamı çalışacaktır. Bu yordam Temel adlı sınıfın yapılandırıcısıdır. Bütün yapılandırıcılar VB'de New() adını taşır, C#'da ise sınıfla aynı addadır. Yapılandırıcı yordamı da adı üstünde bir yordamdır ve diğer yordamlar gibi farklı overload halleri olabilir.

Overload Yordamlar ve Overloading Kavramı adlı makalemde overloading konusundan bahsetmiş ve örnek olarak OleDBCommand sınıfının yapınlandırıcısını (constructor) vermiştim. Ardından temel matematik işlemlerini yapan bir sınıfı örnek vererek overloding kavramını anlatmıştım. Overloding kavramını için bu makaleyi tekrar okuyunuz.
Örneğin OleDBCommand nesnesinin yapılandırıcısının (yapılandırıcı, constructor) dört farklı overload hali vardır.

OleDBCommand()
OleDBCommand(cmdText)
OleDBCommand(cmdText, Connection)
OleDBCommand(cmdText, Connection, Transaction)

Bu yordamların hepsi aynı adı taşımakla beraber çağrılırken kullanılan parametre sayısına ve türüne göre birbirlerinden ayırt edilirler.

Özellikler (Propeties)

Nesnelerin özellikleri vardır. Tabiatta gördüğümüz her cismin, her nesnenin renk, boy, en, ağırlık gibi özellikleri olduğu gibi .NET çatısı altında programlamada kullandığımız nesnelerin de özellikleri vardır. Özellikler nesnelerin kendilerine verilen işleri nasıl yapacaklarını ele aldıkları veriye göre nasıl davranacaklarını belirler.
Yine Sınıf, Nesne, Nesneye Yönelik Programlama adlı makalemde kodunu verdiğim Temel adlı sınıfın 4 adet özelliği vardı. Aşağıda bunlardan biri olan Islem adlı özelliğin kodunu görmektesiniz.

Public Property Islem() As String
    Get
        Return csIslem
    End Get
    Set(Value As String)
        csIslem = Value
    End Set
End Property

Bu özelliğe "+", "-", "*" veya "/" atanarak yapılacak işlem türü belirleniyordu. Burada Islem özelliği Get ve Set adlı iki kısımdan oluştuğundan hep yazılabilir hemde okunabilir durumdadır. Yani Temel.Islem="+" yazarak yapılacak işlemi toplama olarak belirleyebilir ya da If Temel.Islem="+" Then ... yazarak işlemin ne olduğunu okuyabiliriz. Ancak bazı durumlarda bir özelliğin sadece okunur (ReadOnly) olmasını, değiştirilememesini isteyebiliriz. Temel adlı sınıfın Sonuc özelliği böyle bir özelliktir. Sonucun dışarıdan atama yapılarak değiştirilmesi doğru olmaz. Sonuc sadece okunabilir olmalıdır.

Public ReadOnly Property Sonuc() As Integer
    Get
        Return ciSonuc
    End Get
End Property

Görüldüğü gibi sadece Get kısmı vardır. Ayrıca özellik tanımlanırken ReadOnly anahtar kelimesi kullanılmıştır.

Birde sadece atanabilen ve sonradan okunamayan (WriteOnly) özellikler vardır. Örneğin yukarıda kodu görülen Islem özelliğini sadece yazılabilir biçimde yazalım.

Public WriteOnly Property Islem() As String
    Set(Value As String)
        csIslem = Value
    End Set
End Property

Bu özellik sadece yazılabilir olduğundan Get kısmı yoktur.

Özellikleri tanımlarken sınıfın içindeki komutlar yanında dışarıdanda erişilebilmesi için Public anahtar kelimesi ile tanımlamak gereklidir. Ayrıca özelliğe bağlı olarak uygun veri türü tanımlanmalıdır. Value As String gibi.

Bu yazı kaynak göstermek kaydıyla kısmen, tamamen veya değiştirilerek yayınlanabilir.
En yeni makaleler FındıkKurdu'nda yayınlanır. http://www.findikkurdu.com

Bir sonraki makalede görüşmek üzere.

AJAX (Asynchronous JavaScript and XML)

ufukyayla — Mon, 07 Aug 2005 19:32:58 +0200

ASP.net ajax, javascript, XML

Bu makale AJAX'ın pratik olarak nasıl kullanılabileceğine dair bir yaklaşımı anlatır.

AJAX yani Asynchronous JavaScript And XML. Henüz adı bu olmadan önce kullandığımız ama bir ad konunca nedense daha çok ilgimizi çeken şey.

Ne işe yarıyor?

Sayfada meydana gelen her tıklamada tarayıcının yeni bir istek yaparak bütün sayfayı güncellemesi yerine sadece belli bir kısmı yüklemesini sağlayarak ağ trafiğini azaltıyor ve kullanıcı dostu bir arabirim sağlıyor.

Nasıl çalışıyor?

Tarayıcı üzerinde çalışan bir Javascript'in sayfa üzerinde meydana gelen olaylara (event: tıklama vs.) göre sunucudan istekte bulunup gelen XML veriye göre sayfayı değiştirmesi. Bu durumda JS ve DOM'u destekleyen bir tarayıcıya ihtiyacımız var. Elbette XML destekli olmaları da gerekmektedir. IE, Firefox, Opera gibi tarayıcılar bazı farklılıklar olmakla beraber bu işi yapabilmektedir.

Şimdi kullanıcının sayfanızda bir linki tıkladığını düşünün, tarayıcı hemen sunucuya yeni bir istekte bulunup bütün sayfayı yeniden yükleyecektir. Sayfanın üstünde, altında, kenarlarında bulunan bütün sabit kısımlar ve biçimlendirme kodları gibi herşeyi. Oysa sadece bir

içindeki metni değiştirmek istemiş olabilirsiniz. İşte AJAX buna iyi bir çözümdür. Aşağıda örneğin tarayıcı tarafında çalışan hali ve tarayıcı JavaScript kodu verilmiştir. (Bu kod basit olması için sadece IE ye uygun yazılmıştır, en altta linkini bulacağınız başka bir örnek yaygın tarayıcıların hepsinde çalışmaktadır.)

Örnek sayfa (index.htm):

Ajax

Aşağıdan sırasıyla 1, 2, 3 gibi tıklayın.

1 -
2 -
3 -
4

Yeni Pencerede Aç

ajax_getir fonksiyonunda oluşturulan XMLHttp isteğinin olaylarını takip etmek üzere ajax_istek.onreadystatechange=ajax_takipet; satırı ile ajax_takipet fonksiyonu atanmıştır. Yapılan istek bittiğinde ajax_istek.readyState'nin değeri 4 olacaktır. Eğer sunucu düzgün bir şekilde cevap verirse ajax_istek.status'un değeri 200 olur. Bu durumda gelen XML verisi parse edilmektedir. Gelen verinin içinden hangi

'in değiştirilmek istendiği ve içine konulmak istenen veri çekilir.

Sunucu tarafında çalışan kod (ajax.asp):

<%

Session.Codepage=1254
Session.LCID=1055
Response.Expires=-1

Dim Istek
Dim Kimlik
Dim Deger

Istek=Request.QueryString("istek")

Select Case Istek
    Case "1"
        Kimlik="kutu1"
        Deger="AJAX için JavaScript kullanılır"
    Case "2"
        Kimlik="kutu1"
        Deger="Veri sunucudan XML formatında gelir"
    Case "3"
        Kimlik="kutu2"
        Deger="Tarayıcı tarafında XML verisi parse edilir"
    Case "4"
        Kimlik="kutu2"
        Deger=""
End Select

Response.ContentType="text/xml"
Response.Write ""
Response.Write ""
    Response.Write ""
        Response.Write "" & Kimlik & ""
        Response.Write "" & XMLMetni(Deger) & ""
    Response.Write ""
Response.Write ""

Function XMLMetni(psMetin)
    Dim ysMetin
    ysMetin=psMetin

    ysMetin=Replace(ysMetin,"&","&")
    ysMetin=Replace(ysMetin,">",">")
    ysMetin=Replace(ysMetin,"<","<")
    ysMetin=Replace(ysMetin,"'","'")
    ysMetin=Replace(ysMetin,"""",""")

    XMLMetni=ysMetin
End Function

%>

Görüldüğü gibi asp kodu gelen isteğe göre değiştirilecek içeriği nesnenin kimlik bilgisini ve içerik metnini ayarlamakta ve XML formatında istemciye yollamaktadır. Eğer bir div içine yolladğınız veri içinde başka html kontolleri varsa onlar da görüntülecektir. 4. link buna bir örnektir.

Konu yeni olduğundan örnek kodu indirin, sunucunuzda bir dizine koyun ve index.htm dosyasını çalıştırarak sırayla 1, 2, 3 ve 4 numaralı linklere tıklayın.

Örneğe bak >> http://www.ufukyayla.com/sair/fk/ajaxornek/index.htm

Daha çaplı bir örnek ve kodu için;
http://www.ufukyayla.com/sair/ajax/deneme.aspx

Bu yazı kaynak göstermek kaydıyla kısmen, tamamen veya değiştirilerek yayınlanabilir.
En yeni makaleler FındıkKurdu'nda yayınlanır. http://www.findikkurdu.com